Op 8 juli 2025 publiceerde het CBR onderzoek naar de theoriekennis van mensen die enkele jaren eerder waren geslaagd. Losse feiten bleken vaker vergeten dan kennis die deelnemers aan verkeerssituaties konden koppelen. Die uitkomst geeft aanleiding om bij het leren ook beelden en situaties te gebruiken.
Hoe het onderzoek in elkaar zat
Het CBR deed het onderzoek samen met onderzoeksbureau Ipsos I&O. Bijna 900.000 mensen kregen een uitnodiging, en ruim 50.000 deden mee. Iedereen in die groep had het theorie-examen auto ergens tussen 2019 en 2023 gehaald.
De deelnemers vulden een korte vragenlijst in en maakten een toets van 20 vragen. Het echte examen heeft er 50. De vragen leken op examenvragen, maar het CBR maakte ze speciaal voor dit onderzoek, met hulp van een aantal uitgevers van lesmateriaal voor de theorie.
Een kanttekening vooraf. Het onderzoek meet wat mensen jaren na hun examen nog weten. Het meet niet welke manier van leren je het best door het examen helpt. Wat hieronder over leren staat, is dus een vertaling naar je eigen aanpak, geen uitkomst van het onderzoek zelf.
Wat vaker wegzakt
Hoe langer het examen geleden was, hoe lager de score op de toets. Maar niet alle kennis zakte even hard weg. Volgens het CBR waren vooral feiten die los staan van een concrete verkeerssituatie vaker vergeten.
Het CBR noemt twee voorbeelden: de minimale lengte van iemand op de bijrijdersstoel en de toegestane lengte van een lading die uitsteekt. Zulke kennis leer je voor het examen vaak als een rijtje getallen. De regels voor lading zelf staan op onze pagina over aanhanger en lading; hier gaat het alleen om hoe zulke kennis zich gedraagt.
Wat blijft hangen
Kennis die mensen aan hun eigen rijervaring konden koppelen, hield veel beter stand. Het CBR noemt voorrang op een kruising en rijden bij slecht weer. Die kennis bleef vaak overeind, en soms werd de score er zelfs beter op.
Een mogelijke verklaring is dat je voorrangsregels onderweg telkens toepast, terwijl je een maat voor uitstekende lading op een gewone rit zelden nodig hebt. Dit is onze interpretatie; het CBR geeft in het bericht geen verklaring.
Meerdere manieren van leren, hogere score
Het onderzoek keek ook naar hoe mensen zich destijds voorbereidden. Wie alleen zelfstudie deed, scoorde gemiddeld iets hoger dan wie alleen een theoriecursus volgde. Het hoogst scoorden de mensen die verschillende leermethoden combineerden; zij hadden ook de beste retentie. Dat gold ook voor wie verschillende leermiddelen gebruikte, zoals oefentoetsen, video en beeld.
Lees dat als een samenhang, niet als bewijs. Bij wie zelfstudie deed, overlapte dat sterk met andere kenmerken, zoals een hoger opleidingsniveau. Hoogopgeleiden hadden gemiddeld 15,9 van de 20 vragen goed, laagopgeleiden 15,1. Daardoor konden de onderzoekers volgens het CBR niet hard zeggen welke voorbereiding tot het beste behoud van kennis leidt.
Het CBR adviseert in zijn visie op leren op tijd te beginnen en een beetje per dag of per week te leren. Het noemt oefentoetsen en herhaling, en raadt aan verschillende manieren van leren te gebruiken. Volgens het CBR onthoud je beeld en tekst samen beter.
Wat je er nu mee doet
Dit onderzoek gaat over kennisbehoud in de jaren na het examen. De uitkomsten zeggen dus niet rechtstreeks hoe je in enkele weken het beste leert. Je kunt er wel ideeën aan ontlenen voor je voorbereiding:
- Maak een aparte lijst van losse feiten. Getallen, maten, afstanden en uitzonderingen die je niet uit een situatie kunt afleiden. Houd hem kort en bekijk hem vaker dan de rest van de stof.
- Hang elk feit aan een beeld. Zie bij een maat voor lading een auto met een fietsendrager of een aanhanger voor je, in een straat die je kent. Een getal dat bij een plaatje hoort, heeft iets om aan vast te zitten. Bij borden werkt dat ook, zie verkeersborden per serie leren.
- Koppel regels aan wat je op de weg ziet. Zit je in de auto of op de fiets, kijk dan bij een kruising wie er voorrang heeft en waarom. Rijlessen helpen hier ook: wat je in de les meemaakt, heeft een plek om aan te hangen.
- Wissel van vorm. Lees een hoofdstuk, maak er daarna vragen over en kijk naar plaatjes van dezelfde situatie. Op de theoriepagina's per hoofdstuk en in de lijst met theoriebegrippen vind je de stof in een andere vorm dan in je boek of app.
- Herhaal de feitenlijst vlak voor je examen nog een keer. Omdat juist dit soort kennis vaker wegzakt, loont het om hem in de laatste dagen nog eens door te nemen. Een plan met een vaste herhalingsweek staat in een leerplan voor je theorie-examen.
