Soorten weggebruikers en de regels die voor hen gelden

Voetgangers

Op de weg zijn er twee soorten weggebruikers: voetgangers en bestuurders. De wet houdt het simpel. Iedereen die geen voetganger is, is bestuurder. Een fietser, een ruiter en een automobilist zijn dus allemaal bestuurders.

Loop je en duw of trek je iets mee, zoals een kinderwagen of een fiets aan de hand, dan blijf je voetganger. Dat geldt ook voor mensen op skates, rolschaatsen of een skateboard. Voor hen gelden de regels voor voetgangers.

Voetgangers gebruiken het trottoir of het voetpad. Is dat er niet, dan lopen ze op het fietspad of het fiets/bromfietspad. Ontbreekt dat ook, dan gebruiken ze de berm of de uiterste kant van de rijbaan. De wet zegt niet aan welke kant. Het advies is om tegen het verkeer in te lopen. Dan zien de voetganger en de bestuurder elkaar op tijd.

Voor mensen op skates of een skateboard ligt het net iets anders. Zij mogen kiezen tussen het trottoir, het voetpad, het fietspad en het fiets/bromfietspad. Pas als die er allemaal niet zijn, gaan ze de rijbaan op.

Scootmobiel, rolstoel en groepen voetgangers

Een scootmobiel, een elektrische rolstoel of een klein gesloten wagentje zoals een Canta heet in de wet een gehandicaptenvoertuig. Zo'n voertuig is niet breder dan 1,10 meter. Heeft het een motor, dan kan het niet harder dan 45 km per uur.

Rijdt de bestuurder op het trottoir of het voetpad, dan gelden voor hem de regels voor voetgangers. Dat geldt ook als hij van het ene trottoir naar het andere oversteekt. Op het trottoir mag hij niet sneller dan 6 km per uur, ongeveer wandeltempo. Rijdt hij op het fietspad of de rijbaan, dan gelden de regels voor bestuurders van gehandicaptenvoertuigen.

Een groep voetgangers mag samen de rijbaan gebruiken als die een optocht, een colonne of een uitvaartstoet vormt. Denk aan een parade of een processie. Zolang zo'n groep de rijbaan volgt, gelden dezelfde regels als voor wagens. De groep telt dan dus als bestuurder. Op het trottoir gelden weer de regels voor voetgangers.

Fiets, e-bike, snorfiets en speed pedelec

Een elektrische fiets met trapondersteuning is gewoon een fiets. De motor helpt alleen als je trapt en stopt met helpen bij 25 km per uur. De bestuurder volgt de regels voor fietsers.

Een snorfiets herken je aan de blauwe kentekenplaat. Hij is gebouwd voor maximaal 25 km per uur. Een snorfietser volgt meestal de regels voor fietsers en rijdt dus bijvoorbeeld op het verplichte fietspad. Er zijn wel verschillen. Snorfietsers mogen niet met z'n tweeën naast elkaar rijden. En voor de bestuurder en de passagier van een snorfiets geldt een helmplicht, sinds 1 januari 2023.

Een speed pedelec lijkt op een e-bike, maar de motor blijft helpen boven 25 km per uur. In de wet is het een bromfiets. Hij heeft een geel kenteken, de bestuurder draagt een helm en heeft minimaal rijbewijs AM nodig.

Bromfiets en brommobiel

Een bromfiets heeft een gele kentekenplaat en is gebouwd voor maximaal 45 km per uur. Hoewel hij een motor heeft, is een bromfiets volgens de verkeersregels geen motorvoertuig. Voor bromfietsers gelden eigen regels. Ze rijden bijvoorbeeld op het fiets/bromfietspad en als dat er niet is op de rijbaan.

Een brommobiel is een bromfiets op meer dan twee wielen, met een carrosserie. Denk aan een klein autootje met een geel kenteken. Hij mag niet harder dan 45 km per uur. Toch volgt de bestuurder de regels voor motorvoertuigen. Hij rijdt dus op de rijbaan, net als een auto. Een brommobiel besturen mag vanaf 16 jaar, met rijbewijs AM. Heb je rijbewijs B, dan mag het ook.

Auto, motor, tractor en vrachtauto

Een motorvoertuig is in de wet elk voertuig met een motor dat niet over rails rijdt. Er zijn drie uitzonderingen: de bromfiets, de fiets met trapondersteuning en het gehandicaptenvoertuig. Een personenauto, een motorfiets en een bus zijn dus motorvoertuigen. Maar een tractor en een trolleybus ook. Een tram rijdt over rails en is geen motorvoertuig.

Een motorfiets is een motorvoertuig op twee wielen. Met een zijspan of een aanhangwagen erbij blijft het een motorfiets.

Een vrachtauto is een motorvoertuig dat niet is ingericht om mensen te vervoeren en waarvan de toegestane maximummassa meer dan 3.500 kg is. Is die massa 3.500 kg of minder en is de auto bedoeld voor goederen, dan heet het een bestelauto. Met rijbewijs B mag je een auto besturen met een toegestane maximummassa tot en met 3.500 kg en plaats voor hooguit acht passagiers.

Een gewone personenauto heeft een gele kentekenplaat met zwarte letters en cijfers, en links een blauw vlak met het Europese symbool.

Aanhangwagens, caravans en opleggers

Een caravan is een aanhangwagen. Een oplegger is dat ook, maar die heeft alleen wielen aan de achterkant. De voorkant rust tijdens het rijden op het trekkende voertuig.

Een aanhangwagen of caravan met een toegestane maximummassa tot en met 750 kg heeft geen eigen kenteken. Hij voert een witte kentekenplaat met hetzelfde kenteken als het voertuig dat hem trekt. Is hij zwaarder, dan krijgt hij een eigen kenteken op een gele plaat. Het kenteken van een aanhangwagen begint met een W, dat van een oplegger met een O.

Bussen

Een autobus is een motorvoertuig voor meer dan acht personen, de bestuurder niet meegeteld. Een lijnbus is een bus die rijdt in het openbaar vervoer. Een gelede bus bestaat uit twee delen met een scharnier ertussen, zodat er meer mensen in passen. Een trolleybus rijdt elektrisch en krijgt zijn stroom uit een bovenleiding. Hij rijdt niet over rails. Daarom is een trolleybus een motorvoertuig en geen tram.

Is een weg alleen open voor bestemmingsverkeer? Dan mag je er alleen in als je moet zijn op een adres aan die weg of vlak daarbij, dat je alleen via die weg kunt bereiken. Bestuurders van een lijnbus horen er volgens de wet altijd bij. Wie alleen een kortere route zoekt, hoort er niet bij.

Kwetsbare weggebruikers

Voetgangers, fietsers, snorfietsers en bromfietsers zijn kwetsbaar. Ze hebben geen kooi van staal om zich heen en raken bij een botsing veel sneller ernstig gewond. Houd in hun buurt ruim afstand en rijd rustig.

Kinderen zijn onvoorspelbaar, zeker als ze in een groepje fietsen of samen spelen. Ze kunnen zomaar opzij zwabberen of de weg op rennen. Haal ze rustig in, met veel tussenruimte. Ouderen schatten snelheid soms moeilijker in en reageren trager. Staat er iemand twijfelend bij de stoeprand, minder dan vaart en wacht geduldig af. Toeteren helpt niet, want mensen schrikken ervan. Je claxon gebruik je alleen om dreigend gevaar af te wenden.

Blinden en iedereen die zich moeilijk voortbeweegt, laat je voorgaan. Dat geldt overal, niet alleen bij een zebrapad. De wet noemt daarbij blinden met een witte stok met een of meer rode ringen.

Zie je een fietser met een bordje met een oor erop? Dan hoort die persoon slecht. Hij hoort je niet aankomen. Houd bij het inhalen daarom extra ruimte.

Dieren en ruiters

Wie een paard of ander rijdier of trekdier meevoert, of vee over de weg leidt, is bestuurder. Wie een hond uitlaat, is voetganger.

Een ruiter gebruikt het ruiterpad, aangegeven met bord G9. Is er geen ruiterpad, dan mag hij in de berm of op de rijbaan rijden. Haal je een ruiter in, doe dat dan langzaam en met ongeveer anderhalve meter tussenruimte. Een paard kan onverwacht schrikken.

Kom je een kudde schapen of koeien tegen, rijd dan langzaam voorbij, met een laag toerental en veel ruimte. Toeter niet en geef geen gas om er snel langs te zijn. Dieren schrikken van lawaai en snelle bewegingen.

Militaire colonne en uitvaartstoet

Een militaire colonne is een rij militaire voertuigen onder één commandant. Sinds 1 januari 2025 herken je hem zo:

• het eerste voertuig voert een blauwe vlag links voorop;
• het laatste voertuig voert een groene vlag links voorop;
• de voertuigen daartussen mogen ook een blauwe vlag voeren;
• alle voertuigen rijden dag en nacht met minstens dimlicht aan.

Gekleurde lampen horen daar niet meer bij. Je mag een militaire colonne niet doorsnijden. Wacht dus tot het voertuig met de groene vlag voorbij is. Is de colonne bij groen licht begonnen een verkeerslicht te passeren, dan mag de rest van de colonne doorrijden, ook als het licht intussen van kleur verandert.

Een uitvaartstoet van motorvoertuigen mag je ook niet doorsnijden. Elk voertuig in de stoet voert links en rechts een zwarte driehoekige vlag met witte strepen. Voeren niet alle voertuigen die vlaggen, dan is het in de wet geen uitvaartstoet. De bijzondere regels gelden dan niet.

Andere bijzondere weggebruikers

Een auto met geel zwaailicht of geel knipperlicht is geen voorrangsvoertuig. Zulk licht zie je bijvoorbeeld bij werk aan de weg of bij auto's die uitzonderlijk vervoer begeleiden, zoals een heel brede of zware lading. Het gele licht vraagt vooral om aandacht. Voorrang geef je alleen aan een voertuig met blauw zwaai-, flits- of knipperlicht en een tweetonige hoorn. Geeft een transportbegeleider met een verlicht bord op zijn auto een aanwijzing, dan volg je die wel op.

Soms staan er gele poppetjes langs de weg, bij een school of in een straat waar kinderen spelen. Zo'n figuur heet Victor Veilig. Het is geen verkeersbord, maar een seintje dat je hier op kinderen moet rekenen.

Voertuigen zoals een Segway of een Stint zijn bijzondere bromfietsen. Ze mogen alleen de openbare weg op als ze daar officieel voor zijn toegelaten.