Je rijdt in de ochtendspits op de snelweg. Rechts van de rechterrijstrook ligt nog een strook, afgescheiden door een doorgetrokken streep, en daarboven brandt een groene pijl. Een paar kilometer verder staat er een getal boven diezelfde strook. Nog later verschijnt er een witte pijl. Elk van die signalen betekent iets anders.
De basis van rijden op de autosnelweg staat op de theoriepagina. Hier lees je hoe je herkent of de spitsstrook open is en welke regels gelden als je erop of eraf rijdt.
Wat is een spitsstrook volgens de wet?
Artikel 1 van het RVV 1990 omschrijft de spitsstrook als de vluchtstrook die met bord C23-01 als rijstrook is aangewezen. Het gaat dus om de vluchtstrook zelf, die een tweede functie krijgt.
In hetzelfde artikel staat wat een vluchtstrook is: een stuk weg langs een autosnelweg of autoweg, met een doorgetrokken streep van de rijbaan gescheiden, bedoeld voor noodgevallen. Behalve zolang hij als spitsstrook open is. Die toevoeging maakt het verschil. Dezelfde strook is het ene uur een rijstrook en het volgende uur een plek waar je alleen in een noodgeval mag komen. Daarom moet je steeds kijken wat er op dat moment boven en naast de strook staat.
De drie borden van de spitsstrook
Bijlage 1 van het RVV 1990 kent drie borden voor de spitsstrook. Ze staan in hoofdstuk C, bij de geslotenverklaringen.
| Bord | Omschrijving in bijlage 1 |
|---|---|
| C23-01 | Spitsstrook open |
| C23-02 | Spitsstrook vrijmaken |
| C23-03 | Einde spitsstrook |
C23-01 is het bord waar de definitie naar verwijst: het maakt van de vluchtstrook een rijstrook. C23-02 vraagt het omgekeerde. Vrijmaken betekent dat de strook leeg moet, dus rijd je erop, dan ga je ervan af. C23-03 markeert het punt waar de spitsstrook ophoudt.
Artikel 62 verplicht je gevolg te geven aan verkeerstekens die een gebod of verbod inhouden. Een spitsstrookbord is dus geen advies.
Groene pijl, getal of rood kruis erboven
Boven de rijstroken hangen rijstrooklichten. Artikel 73 zegt wat ze betekenen:
- Een groene pijl of een maximumsnelheid (bord A3): je mag de rijstrook gebruiken.
- Een witte pijl: vooraankondiging van een rood kruis.
- Een rood kruis: je mag de rijstrook niet gebruiken. Een vluchtstrook gebruik je dan alleen in een noodgeval.
Ook als er een snelheid boven de spitsstrook staat, mag je er rijden, met die snelheid als maximum. De witte pijl is het moment om op tijd naar links te gaan, voordat het kruis verschijnt. Hoe verboden op zo'n elektronisch bord weer worden opgeheven, lees je bij bord F9.
En als er niets brandt? Artikel 73 geeft alleen betekenis aan wat je wel ziet. Zie je geen bord C23-01 en geen groene pijl of snelheid boven de strook, dan heb je niets dat de vluchtstrook tot rijstrook maakt. Dan blijft het volgens artikel 1 een strook voor noodgevallen.
De doorgetrokken streep oversteken
Een doorgetrokken streep die niet langs de rand van de rijbaanverharding ligt, mag je volgens artikel 76, eerste lid, niet overschrijden. Het tweede lid maakt een uitzondering: je mag er wel overheen om een naastgelegen vluchthaven, vluchtstrook of spitsstrook te bereiken of te verlaten.
Let op wat daar staat. De uitzondering noemt de vluchtstrook en de spitsstrook in één adem. De streep zegt dus niets over de vraag of je op de strook mag rijden. Dat bepalen de borden en de lichten.
Een tweede uitzondering staat in artikel 77. Een verdrijvingsvlak (een stuk rijbaan met schuine strepen) en een puntstuk (een meerhoekig vlak waar wegen of stroken splitsen of samenkomen) mag je normaal niet gebruiken. Volg je een spitsstrook die langs zo'n splitsing of samenvoeging loopt, dan geldt dat verbod niet.
Ga je van de spitsstrook terug naar links, dan wissel je van rijstrook. Volgens artikel 54 is dat een bijzondere manoeuvre en laat je het verkeer op de andere strook voorgaan. Hoe dat uitpakt als twee stroken samenkomen, lees je in wie er voorgaat bij ritsen en invoegen. Meer over strepen op de weg staat bij lichten en markeringen.
Pech terwijl de spitsstrook open is
Artikel 43 verbiedt in het tweede lid om je voertuig op de rijbaan van een autosnelweg of autoweg te laten stilstaan. Het derde lid zegt dat je de vluchtstrook, de vluchthaven en de berm alleen in noodgevallen gebruikt.
Is de spitsstrook open, dan geldt hij volgens artikel 1 voor die tijd als rijstrook. Een aparte regel voor pech op een open spitsstrook staat niet in het RVV 1990. Wel noemt artikel 43 naast de vluchtstrook ook de vluchthaven en de berm als plekken voor een noodgeval. Wat je verder doet als je auto stilvalt, bijvoorbeeld met de gevarendriehoek, staat bij pech en noodgevallen.
